در مسئله ادّعا شده و لذا بايد جديت كند و رجحان احدهما را بر ديگرى بدست آورد از راه اماراتى كه ذكر شد از قبيل وضع ناقل كه ضبط در نقلش و تورعش بيشتر است و به حسب زمان نقل و . . . در خاتمه محقق تسترى مىگويد : از مطالبى كه براى شما گفتم سرّ اين مطلب روشن مىشود كه چرا معظم فقهاء در مقام استدلال تنها به اجماعات منقوله اعتماد نمىكنند بلكه همواره در صدد تحصيل امارات و مؤيدات خارجيه برمىآيند تا به ضميمه اجماع مجموعا دليل شوند و نيز سرّ اين مطلب روشن مىشود كه چرا بسيارى از اجماعات را ردّ مىكنند و مىگويد : هذا مجرّد ادعاء و يا مىگويند : در مسئله مخالف وجود دارد و اجماع نيست و . . . سرّ تمام اين مطالب آنست كه ناقل اجماع فقط نقل سبب مىكند آن هم در حدّ توان و وسع خودش و اين مقدار به تنهائى كافى نيست و مستلزم عادى با رأى امام ( ع ) يا حجت معتبره نيست بلكه ساير امارات را نيز بايد ملاحظه كنيم بخصوص در مسائلى كه ذات الاقوال است و يا از فروعات نادره‌اى است كه كمتر كسى متعرض آن شده در اين امور بطريق اولى نمىتوان به اجماع منقول تكيه كرد همچنين اگر ناقل از كسانى است كه لا يعتد بنقله چون معاصر ما بوده و يا اطلاعات او كم بوده و يا مبناى او بر مسامحه بوده و . . . آرى احتياج به اجماع منحصر مىشود به بعض قليلى از مسائل كه از قديم معنون بوده و آن هم نسبت به قليلى از علماء و گروه معدودى از ناقلين كه با تتبع فراوان نقل مىكنند و در دوران پختگى خود نقل مىكنند . ( انتهى كلامه رفع مقامه ) قوله و لكنك خبير : ( بازگشت به سخنان شيخ اعظم ره ) مرحوم شيخ پس از نقل عبارت محقق تسترى به قضاوت مىنشينند و مىفرمايند : شما خوانندگان محترم توجّه داريد كه اين فايده‌اى كه مرحوم